İknanın Psikolojisi-2

İknada etki silahı olarak kullanılan ikinci ilke bağlılık ve tutarlılıktır. İnsanoğlu, yaptığı şeylerde tutarlı olma isteği içindedir. Bu istek insanların gözünde nasıl göründüğümüze önem veriyor oluşumuzdan kaynaklanmaktadır. Bu yüzden de tutarlı olma isteği sosyal etkide önemli bir silah konumuna hızla gelmektedir. Öyle ki insanlar artık birçok özellikten farklı olarak çok tutarlı olma durumuna ilgi göstermektedir. Tutarlılık olmadan hayatlarımız zor, düzensiz ve kopuk olurdu şeklinde açıklamaktadırlar.

Fırsatçıların gözünde bu özelliğimizin bir zayıf nokta olmasının sebebi ise yaşam içinde kazandığımız otomatik tepkilerdir. Hayatın hızlı akışında bir önceki kararımızla tutarlı olacak olan ne ise ona inanır, onu yapar veya söyleriz. Yani bir şeye bir kere bağlandık mı tutarlılık peşinden onu takip edecektir. Fırsatçılar da bu bağlılığı sağlamak için çalışırlar. Bu işin anahtarı bağlılıktır diyerek de önemi vurgulanabilir. Yalnız unutulmamalıdır ki her bağlılık aynı etkiyi göstermez.

Bağlılık en çok aktif, aleni, çaba sarf edilen ve içten gelen şekilde olduğunda etkili olmaktadır. Yani toplum önünde yapılan şeylerde tutarlı olma eğilimi daha fazla olmaktadır. Ayrıca büyük çaba sarf edilen hareketlerde bağlılık her zaman daha fazla görünmektedir. Bunu da bir gruba dahil olurken kişilerin tabi tutulduğu zor testlerle açıklayabiliriz. Zaman zaman oldukça acı verici olabilen bu yaptırımlarla, kişilerin bağlılığı doğru orantılı olarak artmaktadır. Fırsatçıların insanları bu yönde ele geçirmemesi için bireylerin kendi iç seslerini dinlemesi onları her zaman olmasa bile genellikle doğru yönlendirecektir. İç ses dinlenirken baskın olan iki önemli organ vardır ki bunlar kalp ve midedir. Onların fiziksel olarak verdiği tepkilerle yapılan hareketin doğru ya da yanlış olduğu anlaşılabilir.

Toplumsal kanıt üçüncül olan ilkedir. Bu ilkeye göre, çoğu insanın yaptığı şey doğrudur. Toplumsal kanıt ilkesinin bu özelliği onun en güçlü aynı zamanda da en zayıf noktasıdır. Tıpkı diğer etki silahları gibi yapılacak olan hareketler ile ilgili kısa yol sunarken, bundan kar elde etmek isteyen fırsatçılar karşısında insanları savunmasız bırakmaktadır. Toplumsal kanıt ilkesi vurgulanırken en çok kişi sayısının fazlalığının önemi vurgulanmıştır çünkü bir fikri doğru bulan kişi sayısı ne kadar çok olursa, bir birey o fikrin doğruluğuna daha fazla inanacaktır.

Toplumsal kanıt ilkesinin de diğer etki silahlarında olduğu gibi daha baskın olduğu noktalar vardır ki bunlar belirsizlik ve benzerliktir. İnsanlar kendilerinden emin olmadıkları durumlarda, çoğunluğun davrandığı gibi davranma eğiliminde olurlar. O kişilerin hareketlerini doğru olarak kabul ederler. Ancak bu bazı zamanlarda problem yaratabilmektedir çünkü diğer insanlar da yüksek ihtimalle çevresindeki diğer insanların hareketlerine göre kendini şekillendirmektedir. Bir diğer baskın olan benzerlik durumunda ise insanlar kendilerine benzeyen kişilere göre davranmayı daha uygun bulmaktadır. Bunu da Werther etkisinde oldukça bariz bir şekilde gösterilmiştir.

Goethe’nin yayınlanan kitabından sonra kendisini kitabın ana kahramanına benzeten insanlar intihar etmiş ve o dönem yüksek oranda intihar sonuçları elde edilmiştir. Bu noktada anahtar kelime taklittir. Romandan sonra meydana gelen kazalar gerçekten de taklitçi ölümler olduğundan, yaşam şartları, cinsiyetleri ve yaşları o karaktere benzeyecek şekilde ayarlanmıştır. Hatalı toplumsal kanıtın etkilerinden kurtulabilmek için benzer kişilerin yaptıklarının oldukça açık olan kanıtlarına karşı dikkatli olunmalı ve benzer kişilerin yaptıklarının kararların temeli olmaması hususuna dikkat edilmelidir. Devam edecek…

Dilara

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s